Stalstraat, de straat met de meest kerstachtige naam van Groningen

Geplaatst op:
Stalstraat, de straat met de meest kerstachtige naam van Groningen

In ‘straatnaamverhaal’ vertellen we de verhalen achter bekende straatnamen. Deze keer gaan wij op zoek naar de oorsprong van de Stalstraat, want zo blijven we in de kerststemming.

Het is december. Buiten is het koud, binnen is het warm. In de binnenstad en in de wijken zien we overal lampjes, bedoeld om ons in de onvervalste kerststemming te brengen. We kunnen er geen genoeg van krijgen.

En het zet ons aan het denken.

Hebben we in Groningen ook kerstachtige straatnamen? Een Mariastraat, een Bethlehemlaan, een Herdersplein?

We gaan er even bij zitten bij de schaatsbaan op de Grote Markt, waar we vanuit de verwarmde improvisatie-kroeg uitkijken over de goed gevulde schaatsbaan.

Lees ook:  5 Groninger artiesten op het Bevrijdingsfestival

Het enige wat ons te binnen schiet is de Jozef Israelsstraat, vlakbij het centrum. Kerstachtig, of niet? Want de straatnaam bevat zowel de naam van één van de hoofdrolspelers van het kerstverhaal, als de naam van het land waar Betlehem pal naast ligt.

Maar die spreekwoordelijke vlieger gaat natuurlijk niet op. Jozef Israëls was een schilder. Weliswaar van Joodse komaf, maar een goede 1800 jaar te laat geboren om ook maar iets met Bijbelse verhalen te maken te hebben.

 

Maar een rondje wandelen en we hebben hem gevonden

Een rondje ijsberen door de stad brengt ons langs de Aldi achter de oude V&D (op de sluiproute van de Ebbinge naar de bibliotheek). En hebbes!

Verscholen achter de supermarkt, gemaskeerd door tientallen geparkeerde fietsen, ligt hij: de Stalstraat, de straat met de meest kerstachtige naam van Groningen.

En het maakt ons nieuwsgierig. Heel nieuwsgierig.

Welke stal ging het hier namelijk om? Is de straatnaam een verwijzing naar het beroemde verhaal uit de Bijbel (wat voor Groningen trouwens opvallend zeldzaam zou zijn, een Bijbelse straatnaam). Of stond hier vroeger een boerderij in het midden van het centrum?

 

Niet genoemd op oude kaarten

We beginnen onze zoektocht met stokoude stadsplattegronden, waarvan de oudste uit de zestiende eeuw.

En gelijk valt het ons op hoe klein de stad toen eigenlijk was. Liep in die tijd een paar minuten voorbij de Grote Markt en je stond met je goede gedrag in de weilanden. Dat kun je je nu niet meer voorstellen.

Maar helaas: een vermelding van de Stalstraat vinden we ook niet op deze kaarten. Wel de plek, omringd door wat lijkt op statige herenhuizen. Dus wellicht hebben we het hier over een straat die in wezen een stuk minder oud is dan de straten die hem omringen, net zoals bijvoorbeeld de Zwanestraat (die ook maar een paar honderd jaar oud is)?

Afgesloten steegje

In de Groningsche Volskalmanak uit 1891 vinden we de oudste ons bekende vermelding van de Stalstraat. Destijds was er, zo vertelt stadsschrijver Feith, best wel wat om te doen om te zorgen dat dit buurtje voor het grote publiek toegankelijk werd.

Eén der huizen van de noordzijde Grootemarkt strekte zich zoover voeruit, dat de toegang van het eene bovengenoemde straatje tot het andere was afgesloten“, waarmee Feith duidt op de ogenschijnlijk naamloze straat tussen Boteringestraat en de Geestelijke Maagdenstraat.

Uiteindelijk bracht het stadsbestuur in 1766 de oplossing. Het besloten straatje werd doorgetrokken en daarmee voor iedereen toegankelijk.

 

Maar die stal dan?

Maar welke aanwijzingen voor een stal kunnen we hier aantreffen?

Ook die hebben we gevonden.

Bij opgravingen in 2005 werden in de Stalstraat namelijk zeventiende-eeuwse beerputten aangetroffen. Die werden nooit al te dicht op een huis gebouwd, waardoor archeologen vermoeden dat dit stukje stad in het jaar 1600 een mini-weiland was.

Bij verdere opgravingen is meer gevonden wat hint op een boerderij, waaronder middeleeuwse potten én een mestkuil, bestemd voor de uitwerpselen van vee. Waarmee het verhaal sluitend is. De Stalstraat mag dan geen Bijbelse oorsprong hebben, maar was ooit de plek waar boerderijdieren rondliepen – op een paar meter afstand van de Olle Grieze.

Klein detail: in die tijden was dit gebied omringd door straten waarin wel de een of andere herberg te vinden was. En volle herbergen vlakbij de Stalstraat? Daarmee hebben we toch een héél klein beetje van het kerstverhaal teruggevonden in de geschiedenis van onze stad.

Lees ook:  Hmmm... het kon hier nog wel eens druk gaan worden