Er liepen vroeger geen zwanen in de Zwanestraat. Echt niet.

Geplaatst op:
Er liepen vroeger geen zwanen in de Zwanestraat. Echt niet.

In ‘straatnaamverhaal’ onderzoeken we waar bekende straatnamen vandaan komen. Liepen er vroeger bijvoorbeeld zwanen rond in de Zwanestraat? We zoeken het uit.

Je kunt je het misschien moeilijk voorstellen, maar de Zwanestraat is een jonge straat in de eeuwenoude de binnenstad van Groningen. De straat werd voor het eerst beschreven in de tweede herdruk van het boek Agro Frisiae van Ubbo Emmius in 1646,. Het was toen de zevenentwintigste straat van Groningen. “Getooid met sierlijke gebouwen“, schreef de rector magnificus, “loopt naar het deel van de Stad dat zich naar de rivier uittrekt.

Om de straat aan te leggen werd een groot stuk binnenstads groen opgeofferd. De kloostertuin van het Franciscanenklooster, om precies te zijn. Het Franciscanenklooster was in die tijd thuishaven van de twee parochies van Groningen, en bevond zich op de plek waar tegenwoordig de UB staat.

In die tijd zag dat er ongeveer zo uit (voor je oriëntatie… de kerk op het linkerplaatje is nu de UB, het gebouw rechts staat zo’n beetje waar nu het Stadhuis staat):

Geen zwanen maar swaenen

De straat werd dan wel dwars door een kloostertuin aangelegd, maar van zwanen in de binnenstad was geen sprake. De eerste naam van de straat was dan ook heel toepasselijk: Nieuwe straat.

Maar waar dan de Zwanestraat?

De huidige naam is afgeleid van een huis dat op de Grote Markt stond, op de plek waar de Zwanestraat nu begint. Dat huis hete ‘Die Witte Swaen’. Volgens één lezing een oude herberg, volgens een andere overlevering de plek waar Ubbo Emmius himself woonde.

Lees ook:  Vijf vragen over Sint Pannekoek

De Witte Swaen werd in 1610 gekocht (en later gesloopt) door de gemeente, om de aanleg van de Zwanestraat mogelijk te maken. Met de sloop van het huis ontstond een opening richting de oude kloostertuinen, waardoor de toenmalige Groningers gemakkelijk konden doorlopen van de Bredemarcket (de Grote Markt) naar het Jat.

Het gebouw is door de jaren heen vergeten, maar de naam leeft voort. Tegenwoordig is de Zwanestraat niet alleen één van de leukste straten van Groningen, sinds vorig jaar is het gewoon driewerf de leukste winkelstraat van Nederland. Kijk, daar kun je nog eens een pandje voor opofferen.