Drama in 10 documentaires over Groninger popmuziek

Geplaatst op:
Drama in 10 documentaires over Groninger popmuziek

Maandenlang werkten Groninger filmmakers Roeland Dijksterhuis en Carla Wolbers aan tien documentaires over de Groninger popmuziek. Vijf daarvan gingen zaterdag in première in de bioscoop van het Oude RKZ. Drama vormt de rode draad.

Van Stadskanaal tot Vera

Voor de reeks documentaries doken de filmmakers in de rijke historie van de Groninger popmuziek. Ze zochten onderwerpen, ontdekten uniek beeldmateriaal in archieven en maakten daar verhalen van. Van hiphop in Stadskanaal tot oefenruimtecomplex Viadukt en de Kelderbar van Vera.

“Kenmerkend voor een documentaire is dat een verhaal vorm krijgt“, vertelt documentairemaakster Carla. Het mooie aan een documentaire is dat je in een hele korte tijd een goed verhaal kan neerzetten. “Ook al ken je het onderwerp niet, je wordt wel meegenomen in het onderwerp van de film.

Vortex: de band die moest doorbreken (maar die dat niet deed)

Elke rockumentary vertelt een verhaal in tien minuten. Niet de hele biografie van een band, maar telkens één element. Opvallend is dat elk verhaal ergens een dramatische wending neemt. “In elke documentaire gebeurt er wel iets”, vat Carla samen.

Eén van die dramatische wendingen is het verhaal van de Stadjer heavy metalband Vortex, die aan bod komt in de documentaire ‘Open The Gate’. De band stond bij het begin van het project bovenaan de wenslijst van de filmmakers.

Vortex was een unieke band“, legt Carla uit. “In de jaren tachtig dacht elke band: doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg. Maar Vortex gooide dat overboord.” De band kwam op de proppen met theatrale shows, vol schmink en nepbloed. Roeland: “In de Groninger Archieven vonden wij geen enkele andere Groningse band die dat toen al deed.”

Het balletje van Vortex ging pas echt rollen toen de groep in 1986 een clip opnam voor het nummer ‘Open The Gate’. De clip werd een  succes en de band kwam overal ter wereld op tv. “Ze dachten toen dat ze door gingen breken. Alleen gebeurde dat nooit“, aldus Carla.

Voor de documentaire namen de makers de bandleden mee naar de plek waar de clip ooit werd opgenomen: Bourtange. De documentaire van Vortex gaat over een liedje wat groter werd dan de band zelf“, vertelt Roeland. “Zelfs in een metalbar in Spanje kunnen ze het liedje woord voor woord meezingen.”

Een culthit dus. Carla: “Daarin schuilt dan de dramatiek van zo’n documentaire. De bandleden dachten ‘nu breken we door’, maar ze zijn nooit groter geworden dan dat ene liedje en de cultstatus die het ze opleverde.

 

Popjournalisten aan het roer

Bij het maken van de rockumentaries kroop het duo in de rol van productieleiders. De documentaires zelf werden gemaakt door mensen die zelf geen filmmaker zijn, maar bijvoorbeeld popjournalisten zoals Koen van Krimpen en Bart Breman.

Elke documentairemaker vertelt een eigen verhaal“, zegt Roeland. “Onze rol was om die mensen te koppelen aan uitvoerenden, zoals een crew met professionele cameramensen. Wij gaven aanwijzingen over hoe je een documentaire maakt en hoe je iemand interviewt.

Het resultaat was telkens een schat aan beelden, die door Roeland vakkundig zijn gemonteerd tot verhalen van tien tot vijftien minuten.

Schat aan materiaal in de Groninger archieven

Om de verhalen compleet te krijgen, doken ze in de vele historische beelden die liggen opgeslagen in de Groninger archieven. Want archiefbeelden zijn er genoeg, merkte het duo. “Het poparchief heeft meer dan duizend uur aan beeldmateriaal, wat nooit iemand te zien krijgt“, vertelt Roeland. “Zonde.”

En wat te denken van al die vhs-banden die mensen nog ergens op zolder hebben liggen? Niemand weet hoeveel Groninger pophistorie er op oude videobanden staat, maar één ding is zeker: het is er een heleboel. Carla: “De oude videobanden bij mensen op zolderkamers, daar staat een hoop moois op.”

Enige probleem: die tapes zijn allemaal aan het vergaan. “Dus als je dat niet nu gaat digitaliseren, dan is het weg.” En zo kwam het idee om mensen op te roepen om tijdens het project oude materialen te verzamelen en te doneren aan de Groninger archieven. Carla: “Op deze manier ontsluiten wij het Gronings erfgoed.”

Groningen als pophoofdstad

Want Groningen en popmuziek zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, is de oprechte mening van Carla. “Vroeger was het gemeentebeleid dat een café langer open mag als je live-muziek had. En dus zette elk café bands op het podium.”

Zo ontstond het Groninger Springtij, de beweging waarin de ene na de andere lokale band de podia veroverde. Een vruchtbare tijd voor de popmuziek. Carla: “Bands gingen spelen, spelen en nog eens spelen. Er kwamen repetitieruimtes, programmeurs en kleine bands werden heel groot. Toen waren we opeens een popstad.”

Ook Roeland schrijft de rijke Groninger pophistorie toe aan die periode. “Je had toen opeens een jonge Herman Brood die rondstruinde in de binnenstad van Groningen. Je ziet dat zo’n hele aanwas bandjes een hele hoop mensen met zich meetrekt. Herman Brood, Jan Rot, Hanneke Kappen.

Herman Brood als inspiratie

Herman Brood. Het te vroeg gestorven rock ‘n’ rolldier vormde indirect de inspiratie voor de twee filmmakers voor het project Rockumentary Grunnen. Samen met Piet Wichers en Evert Winkel heeft Roeland een aantal jaar geleden een film gemaakt rond het leven van Brood: ‘Brood Op De Markt’. Destijds wereldberoemd in Groningen.

Het succes van die documentaire bleek Roeland te inspireren. “Bij de vertoning op de Grote Markt had ik een mannetje of honderd verwacht. Maar het was vol. Toen had ik al wel door dat er een hoop belangstelling was voor documentaires over Groninger popmuziek gebaseerd op oude archiefbeelden.”

Vijf documentaires, gemaakt onder de verzamelnaam Rockumentary Grunnen, gaan vanavond in premiere in het Oude RKZ. Op 4 juli draaien de films in Vera, op 7 juli in de Machinefabriek RAE en in augustus op Noorderzon. Uiteindelijk gaan ze ook online verschijnen, op de website van de Poparchief Groningen.