Wie was Ome Loeks (en waarom ging zijn peerd dood)?

Geplaatst op:
Wie was Ome Loeks (en waarom ging zijn peerd dood)?

Loop vanaf het centrum naar het hoofdstation en je kijkt hem recht in z’n kont: het peerd van Ome Loeks. Maar wie was Ome Loeks en wat was er mis met zijn paard? We zochten het uit.

Het Peerd van Ome Loeks staat natuurlijk centraal in wat misschien wel het bekendste kinderliedje van Groningen is.

Peerd van Ome Loeks - standbeeld op het stationsplein in Groningen tweede
Hoe ging het liedje over het Peerd van Ome Loeks?

Het liedje over het peerd van Ome Loeks is kort en krachtig. De melodie is hetzelfde als het sinterklaasliedje ‘daar wordt aan de deur geklopt’ en vormt de basis voor deze tekst:

Peerd van Ome Loeks is dood, Loeks is dood, Loeks is dood,
Peerd van Ome Loeks is dood, hailendal
dood.

Guster nog goud gezond, sluig ‘e mit steert in ’t rond.
Peerd van Ome Loeks is dood, hailendal
dood.
Peerd van Ome Loeks is dood, Loeks is dood, Loeks is dood,
Peerd van Ome Loeks is dood, hailendal
dood.
Haar ‘k hom moar vreten geven, din was ’t wel in leven bleven.
Peerd van Ome Loeks is dood, hailendal
dood.

De tekst ‘hailendal dood’ door wordt trouwens ook wel eens vernederlandst en gezongen als ‘helemaal dood’.

Wie was Ome Loeks eigenlijk?

Door de jaren heen zijn meerdere historische figuren aangewezen als ‘Ome Loeks’.

De meest waarschijnlijke kandidaat is Lukas van Hemmen (bijnaam Loeks) die leefde tussen 1876 en 1955. Hij was paardenliefhebber en uitbater van het café De Slingerij aan de Aweg in Groningen.

Hoe ging het paard dood?

Kastelein Loeks zou in 1910 eigenaar zijn geweest van het beroemde renpaard Appelon. Daar zat nogal een kop op, want op een ongelukkige zomerdag trapte hij vurig richting stalknecht Barelt Visser.

De kroegbaas dreef daarop het paard terug met een mestvork, waarbij hij per ongeluk het paard verwondde aan de neusvleugels.

Wat een onschuldige verwonding had kunnen zijn, werd het paard fataal: het paard werd ziek en overleef een paar dagen later aan zijn verwondingen.

waarom studeren in groningen - vanwege de mooie stad

Het ontstaan van het liedje
Toen de paardenslager het dode paard kwam ophalen, werd het tafereel gadegeslagen door een groep jongens.

Ter plekke verbasterden ze een van oorsprong Duits studentenliedje uit de negentiende eeuw en kwamen met de inmiddels legendarische tekst ‘Peerd van Ome Loeks is Dood’.

De rest is geschiedenis.

Lees ook:  Geen kerstmarkten in Groningen in 2020