Is het Gronings een taal?

Geplaatst op:
Is het Gronings een taal?

Is het Gronings nou een taal of een dialect?

Deze vraag kwamen we tegen in een discussie, ergens in de comments op Facebook. Nieuwsgierig als we waren, zochten we het uit.

Het verschil tussen een taal en een dialect

Een taal en een dialect lijken hetzelfde, maar zijn het niet. Algemeen aangenomen wordt dat een taal bestaat uit een verzameling van dialecten, die samen genoeg op elkaar lijken om onderling verstaanbaar te zijn.

Een ander verschil is het fundament waarin een taal is gegoten: de regels. Volgens sommige experts is een taal geregistreerd (bijvoorbeeld in woordenboeken) en heeft een taal ook grammaticale regels. Bij een dialect is dit niet zo. Strict genomen zou je dus geen spelfout kunnen maken in een dialect, want geen regels is ook geen fout.

Andere criteria lopen uiteen, bijvoorbeeld of een taal genoeg verschilt van andere talen (taalafstand), de taal wordt doorgegeven aan kinderen (taalwil) en of de taal een bepaalde status geniet.

Bovenstaande is generaliserend, want er zijn ook taalkundigen die vinden dat er helemaal geen verschil is.

C’est la vie.

Gronings is Nedersaksisch, en Nedersaksisch is een taal

Het draagvlak is een belangrijke graadmeter voor of iets een taal is of niet. Dat draagvlak wordt bepaald door de burgers, maar óók door de politiek.

En de politiek is inmiddels duidelijk: de Nedersaksische taal, en dus ook het Gronings, is inmiddels officieel erkend als onderdeel van het Nederlands. Vertegenwoordigers van meerdere provincies waaronder Groningen tekenden in 2018 een convenant waarin dit officieel werd erkend.

De grote vraag is dus wat dat doet met de status van het Gronings. Is het Gronings een dialect binnen het Nedersaksisch, of is het een variant op deze erkende taal?

Het verlossende woord geeft niemand minder dan de rijksoverheid. Die beschouwt het Nedersaksisch als een niet-gestandaardiseerde taal… waarvan het Gronings  een variant is. Net als het Drents en het Twents, trouwens.

Maar dan wel ééntje met een heel eigen karakter. Kenmerkend voor het Gronings is het typosche accent en rijke woordenschat. Hierin wijkt het Gronings sterk af van de andere Nedersaksische dialecten.

Mooi! Gronings op de basisschool dus?

Met de erkenning van het Nedersaksisch als taal heeft het Gronings een flinke voorsprong genomen op sommige streekdialecten. Maar betekent dit dat de taal – net als het Fries – overal gesproken kan worden? Op school, in de rechtbank?

Nee, dat nog niet.

Hiervoor is nog een stap nodig: het erkennen van het Gronings als een rijkstaal (zoals dat met het Fries wel is gebeurd). Dit heeft nog wat meer voorbereiding en goede wil nodig, want dan zou je bijvoorbeeld alle Nederlandse wetten in het Gronings moeten vertalen.

Lees ook:  Als je nou een tijd niet in Groningen komt, zou je het Hoofdstation dan nog herkennen?